| PO NASZYMU | POLSKI | NIEMIECKI |
| S, ś |
już wkrótce |
|
| sadzok - ziemiak do sadzenia, a. duży palec u nogi | ||
| sak - siatka, torba | ||
| sam - tutaj * Przyszołech sam na piwo, bo godajom, że mocie tonie. | ||
| schacharzoy - zniszczoy, zaniedbany | ||
| schronić, sroniać - schować * Niy domy rady posroniać tego siana do stodoły. | ||
| seblyc, seblykać - rozbierać się * Czamuś sie seblykła, przeca zima tukej. | ||
| sebuć, sebuwać - zdejmować buty * Szczewiki trza sebuwać, bo świyżo pomyte. | ||
| serwet, serweta - obrus | ||
| sfalić - zrzucić winę na kogoś | ||
| sfrocać - zwymiotować | ||
| siednonć - usiąść | ||
| siemiyniotka - zupa z konopi (na Wigilię) | ||
| sierotki - stokrotki | ||
| sikorki - placki ziemniaczane | ||
| sioć - siać * Posiołach tela kwiotków a yno niykere poschodziyły | ||
| siepieć - padać (drobny deszcz) * Na dworze sztyjc sipi! | ||
| siupnąć - przykucnąć, usiąść, a. repetować klasę | ||
| siuśka - młoda niedojrzała dziewczyna | ||
| siyń - korytarz, sień | ||
| siyrpieć - padać (drobny deszcz) * Na dworze sztyjc siyrpi! | ||
| sjechać - zjechać | ||
| skalić - sprzedać | ||
| skat, szkat - popularna na Śląsku gra w karty | ||
| skiż - z powodu, ze względu na* Skiż ciebie, niy zondymy na czas. | ||
| skoczka - pchła | ||
| skopyrlić - zwarzyć mleko | ||
| skorkorz - skupujący po domach królicze skórki, wołał: Skorki, skorki skupuja! | ||
| skorzok - coś ze skóry np. piłka | ||
| skulać - stoczyć się, zwinąć się * Jak Francek godo, to idzie sie skulać ze śmiychu | ||
| skuli - z powodu * Skuli tego pierońskiego komunizmu, momy tak jak momy. | ||
| slecieć - spaść | ||
| sloz - zszedł * Jo je ciekawo, kiedy sleziesz z tego drzewa? | ||
| słazić - schodzić | ||
| słepać - pić, siorpać, a. pić alkohol | ||
| słodek, słodki - schody | ||
| słomionka - koszyk ze słomy( np. na chleb) | ||
| słożić - złożyć, rozpalić | ||
| smark – smarkacz | ||
| smary - lanie | ||
| smażonka - jajecznica | ||
| smolić - lekceważyć | ||
| smyczyć - nieść, ciągnąć, wlec | ||
| smykać sie - włóczyć się, łazikować | ||
| smyndzić - wędzić, kopcić, a. nudzić˛ | ||
| som – sam |
||
| somsiek - miejsce w stodole do składowania siana lub słomy | ||
| spaśny, spaśno, spaśne - gruby, -a, -e | ||
| spatrzeć - załatwić coś komuś * Spacz mi tako luftbiksa. | ||
| spieronić - skrzyczeć | ||
| spiknonć sie - spotkać się, zmówić się, spiskować | ||
| spodek - dolna część czegoś * Dej to do byfyja na spodek. | ||
| spodnica - halka | ||
| spodnioki - kalesony | ||
| spomnieć sie - przypomnieć sobie | ||
| sporować - grymasić | ||
| sprzezywać - nakrzyczeć na kogoś | ||
| srogi - duży, wielki | ||
| sronić - schować | ||
| Stanik - Stanisław | ||
| stargać - podrzeć | ||
| starka, stareczka - babcia | ||
| strom - drzewo | ||
| staroszek - dziadek | ||
| starość (mieć) - mieć problem | ||
| stary purt - zgryźliwy człowiek | ||
| starzik, starzyk - dziadek | ||
| Stazyjo - Anastazja | ||
| stow, stowek - staw | ||
| stoplany - zmoczony | ||
| strup - gojąca się rana, a. drań | ||
| strzymp - drań | ||
| styknie - wystarczy, dosyć | ||
| stynkać - narzekać, jęczeć | ||
| suchatelica - konfesjonał | ||
| suć - sypać * Mam, a Francek nasuł mi piosku za kragel. | ||
| suć pierony - przeklinać * Jak sie łojciec ło tym dowiy, to posujom sie pierony! | ||
| symie - ze mnie * Czamu sie symie śmiejom? | ||
| symnonć - zdjąć | ||
| synek - chłopiec | ||
| syr - ser | ||
| szac - narzeczony | ||
| szakyt - marynarka | ||
| szalter - załącznik prądu | ||
| szałfynster - okno wystawowe | ||
| szałot - sałatka, sałata | ||
| szaty - sukienka | ||
| szczewiki - buty, buciki | ||
| szcziga - czarownica | ||
| szczoda - środa | ||
| szczukawka - czkawka | ||
| Szczynść Boże - zamiast "Dzień Dobry" lub "Niech będzie pochwalony..." | ||
| szczyrbaty - szczerbaty, bez zębów | ||
| szczyrkać - dzwonić (np. monetami, zębami) | ||
| szczyrkowka - grzechotka | ||
| szczyrbok - ktoś szczerbaty, z brakującymi zębami | ||
| szelontać - potrząsać | ||
| szeslog - tapczan, leżanka | ||
| szewiec - szewc | ||
| szipa - szufla | ||
| szisbuda - strzelnica | ||
| szklok - landrynka * Mamlosz tego szkloka, czyś go łyknył? | ||
| szkolorz, szkolok - uczeń | ||
| szkrobać - skrobać, a.obierać kartofle | ||
| szkuty - włosy | ||
| szkubki - skubanie pierza | ||
| szlagbal - piłka do palanta, a.palant | ||
| szlajać sie - włóczyć się | ||
| szlajer - welon | ||
| szlajfa, szlajfka - wstążka | ||
| szlic - rozcięcie w spódnicy | ||
| szlips - krawat | ||
| szlojder - proca | ||
| szlus - koniec * Toż na dzisioj szlus! | ||
| szlundzuchy - łyżwy | ||
| szłapa - noga, stopa | ||
| szłapcug - chodzenie pieszo (żartobliwie, por. szłapa, cug) | ||
| szmaciok - piłka szmaciana | ||
| szmaciorz - zbieracz szmat | ||
| szmaterlok - motyl | ||
| szmatlać - plątać | ||
| sznit - rozcięcie, krój, wzór | ||
| sznita, sznitka - kromka, kanapka | ||
| sznitloch - szczypiorek * Mosz niypoczosane wosy, choby pieron w sznitlok trzas! | ||
| sznora - sznur | ||
| sznupać - szukać, a. wąchać, zażywać tabaki (sznubtabaki) | ||
| sznupok - poszukiwacz, a. ubrudzone usta | ||
| sznubtabaka - tytoń do wąchania | ||
| sznubtychla - chusteczka do nosa | ||
| szola - szyb, winda w kopalni | ||
| szolka - filiżanka, kubek | ||
| szosyjo - szosa, droga | ||
| szpajza - deser, a pewne deserowe danie | ||
| szpangi - wsuwka do włosów, spinki | ||
| szpanować - napinać, naciągać * Muszymy po praniu naszpanować nasze gardiny ! | ||
| szpas - żart | ||
| szpasownik - dowcipniś | ||
| szparplata - dykta, sklejka | ||
| szpicpapior - papier ścierny | ||
| szpina - klamra | ||
| szpok - szpak | ||
| szporobliwy - oszczędny | ||
| szporować - oszczędzać * Z pyndzyji wiela niy naszporujecie! | ||
| szpotlawy - niezdarny, kulawy | ||
| szprajchy - szprychy | ||
| szperhok - wytrych | ||
| szpyndlik - szpilka | ||
| szpyndlikorz - ciułacz, a. człowiek drobiazgowy | ||
| szpyrka - słonina, skwarka | ||
| szrank, szranczek - szafa, szafka * Mamo jak sie godo "szrank po niymiecku"? | ||
| sztachać sie - palić papierosa, zaciągać się dymem | ||
| sztachnonć sie - zaciągnąć się dymem z papierosa | ||
| sztajger - sztygar | ||
| sztamfer - ubijak (np. do ziemniaków) | ||
| sztamfować - ubijać | ||
| szteker - wtyczka do prądu | ||
| sztepdeka - kołdra | ||
| szterować - przeszkadzać | ||
| sztiglować - stroić się | ||
| sztof - materiał, dzianina wełniana | ||
| sztomel - niedopałek papierosa | ||
| sztomel pałza - przerwa na papierosa | ||
| sztompel - dźwigar, podpierający klocek drewna np. w kopalnianych chodnikach | ||
| sztopować - zatrzymywać, a. cerować * Musza te fuzekle posztopować! | ||
| sztrachecle - zapałki | ||
| sztrajchować - malować farbą olejną | ||
| sztrekować - przeciągać się | ||
| sztrom - prąd * Bier kibel i leć po sztrom | ||
| sztrykować - robić na drutach | ||
| sztuchnonć - potrącić uderzyć | ||
| sztyjc - ciągle * Czamu robisz sztyjc to samo ? | stets | |
| sztympel - pieczątka | ||
| sztyngel - łodyga, łodyżka, szypułka | ||
| sztynks - smród | ||
| szumina - piana | ||
| szupa - łupina | ||
| szus - ktoś szybki, cios, wystrzał | ||
| szusblech - błotnik | ||
| szuszczać - szeleścić, trzeć | ||
| szwaja - stopa, noga | ||
| szwajsfus – pocąca się i nieprzyjemnie pachnąca stopa | ||
| szwarny, szwarno, szwarne - ładny, -a, -e | ||
| szwigrowie - teściowie | ||
| szwoczka - krawcowa | ||
| szwong - zamach, rozbieg | ||
| szychta - dniówka, dzień pracy | ||
| szykowny - ładny * Królowa była szykowno ale Śnieżka szykowniejszo! | ||
| ściepać, ściepnonć - zrzucić | ||
| ściorany - zbrudzony, sponiewierany | ||
| ściyrka - zupa zacierka | ||
| ślecieć - spaść | ||
| ślimok - ślimak, niezdara | ||
| ślimtać, ślompać - płakać | ||
| Ślonzok, Ślonzocka - Ślązak , Ślązaczka | ||
| ślypia - oczy | ||
| ślyść - zejść | ||
| śniodać - jeść śniadanie * Trza dobrze pośniodać, coby mieć siyły do roboty | ||
| śmiatek - miotła, miotełka | ||
| śmiertka - śmierć, zjawa | ||
| śmioć sie - śmiać się | ||
| śmiyngus - lany pniedziałek | ||
| śrebny - srebrny | ||
| świdraty - zezowaty | ||
| świdrzyć - zezować, patrzeć na boki | ||
| świtnonć - uderzyć, przewrócić się, umrzeć | ||
|
|
||
| T | ||
| tabaka - tytoń | ||
| tablet - taca | ||
| tabula, tabulka - tablica, tabliczka * Tabulki szekulady na roz niy zeżera | ||
| tacik - tatuś | ||
| tajl, tajle | część, części / a udo Ci sie te tajle poskłodać do kupy? | Teil. Teile |
| tanksztela - stacja benzynowa | ||
| tarte kluski - "śląskie kluski" zwane też "czornymi" | ||
| tasia, tasza - torba | ||
| taśka - torebka damska * Do babskij taśki wiela sie niy wrazi | ||
| taszynlampa - latarka | ||
| taszyntuch - chusteczka do nosa | ||
| teliczka - tyle, troszeczkę | ||
| tera - teraz, a. smoła | ||
| terować - smołować np. dach | ||
| terozka, terazki - teraz, aktualnie | ||
| Tila i Tilda - Otylia i Matylda | ||
| tinta - atrament | ||
| toć - oczywiście, naturalnie * No toć, że w Niymcach z jednego jabka zrobiom dwie flaszki wina ! | ||
| tomata - pomidor | ||
| tonkać - moczyć | ||
| toni, tońszy - tani, tańszy | ||
| topek - nocnik | ||
| toplać - moczyć | ||
| trefić - spotkać, trafić * Żebych nie już wiyncyj niy trefiył z mojom cerom na zolytach | ||
| trocha - trochę | ||
| trowa - trawa | ||
| Truda, Trudka - Gertruda | ||
| truła - trumna | ||
| trza - trzeba * Trza pamiyntać , tukej je lepij niż bele kaj | ||
| tuberok - gruźlik | ||
| tubera - gruźlica, ostry kaszel | ||
| tukej - tutaj | ||
| tulpa - tulipan | ||
| turnszuły - tenisówki | ||
| tuste - tłuste, smalec | ||
| tygel, tyglik - patelnia | ||
| tyj - herbata | ||
| tyjater - teatr , przedstawienie teatralne | ||
| tyla - tyle * A tela mu sie godało, ucz sie! | ||
| tyrać - latać, biegać, ciężko pracować, być zajętym | ||
| tyta - papierowa torebka, a. róg obfitości dla pierwszoklasisty | ||
| tytka - papierowa torebka * Kaj jadziesz? Do Chebzio tytki lepić! | ||
|
|
||
| U | ||
| uciompany - zakatarzony, z obfitym katarem | ||
| ufifrać sie - pobrudzić się | ||
| uherski - węgierski | ||
| uja, ujek - wujek | ||
| ujechać - poślizgnąć się | ||
| uk |
||
| ukroć - ukroić, uciąć * Mamo! Ukryj mi sznita chleba | ||
| umarlok - nieboszczyk | ||
| umarty - zmarły, nieboszczyk | ||
| uniyskorzić sie - spóźnić się | ||
| urżnonć sie - uciąć się | ||
| usnoplany - zakatarzony | ||
| ustoń - przestań * Ustoń już z tym gupiym godaniym | ||
| usznupany - ubrudzony (na twarzy, sznupok - twarz) | ||
| uślimaty - zapłakany | ||
| utopek, utoplec - wodnik, wodny duszek | ||
| utropa - staranie | ||
| utropek - nieborak, oferma | ||
| utrzić, utrzyć - obetrzeć | ||
| uwachować - upilnować | ||
| uwarzić - ugotować * co uwarzisz dzisioj na łobiod, bo jo żur ze szpyrkami | ||
| uważać - akceptować, pochwalać | ||
|
|
||
| W | ||
| wachować - pilnować | ||
| wachtyrz - stróż, dozorca | ||
| wadzić sie - kłócić się | ||
| wajeć - narzekać, marudzić | ||
| walca - walec, wzór na ścianie | ||
| Walek - Walenty | ||
| walkować - maglować | ||
| walkownia - magiel | ||
| wancka - pluskwa, pchła * Zygor wancki cisnom (zegarek się spieszy) | ||
| wander -podróż, wędrówka | ||
| wandertasza - torba podróżna, plecak | ||
| wandrus - wędrowiec, podróżnik | ||
| wartko - szybko, z pośpiechem | ||
| warzić - gotować, robić obiad | ||
| waserwoga - poziomica | ||
| waszbret - tarka do prania | ||
| waszkorb – koszyk na pranie | ||
| waszpek, waszbek - miednica, miska | ||
| wciepnonć - wrzucić | ||
| weksle - pokwitanie (u kobiet) | ||
| wele - loki, pokręcone włosy lub obok | ||
| werbus - gorol, zwerbowany na Śląsk do pracy | ||
| werci sie - opłaca się * Werci sie to kupić ? | ||
| wertiko - komoda, szafka | ||
| westa - kamizelka | ||
| weta - zakład o coś | ||
| wetnymy sie - założymy się | ||
| wic - żart, kawał * Powiydz jakigo nowego wica | ||
| wichajster - jakieś urządzenie, ogólna nazwa jakiegoś bliżej nieznanego przyrządu | ||
| Wicynt - Wincenty | ||
| widełka, widełki - widelec | ||
| wiecerza - kolacja | ||
| wiela - ile * Wiela je sztyry dodać łoziym? | ||
| wiela je godzin? - która jest godzina | ||
| wieprzki - prosiaki, a. agrest | ||
| wilgły - wilgotny | ||
| wilijo - wigilia | ||
| Wiluś, Wilym - Wilhelm | ||
| winkel – róg, kąt | ||
| wiyrch - góra, coś wyżej | ||
| wloć - wlać, a. uderzyć | ||
| wodzionka - zupa z wody, chleba i przypraw | ||
| wojok - żołnierz | ||
| wongel, wongle - węgiel * Ujek Francek kopie wongel a po robocie kopie fusbal | ||
| woniać - wąchać, pachnieć * Co tak zawoniało parfinym? Idziesz na zolyty czy co ? | ||
| wonianie - wąchanie | ||
| woszt - kiełbasa * Z drogi Niymce z marmeladom bo Poloki z wosztym jadom! | ||
| wosztlik - kiełbaska | ||
| wparzyć - wbiec, wejść nagle | ||
| wrazić - włożyć | ||
| wrazidlaty - wścipski | ||
| wreć - gotować się | ||
| wszorz - brudas, mający wszy | ||
| wyciepnonć - wyrzucić | ||
| wycyckać - wyssać, a. wykorzystać | ||
| wydać sie, wydować sie - wyjść za mąż * Jak sie bydziesz wydować, zabijymy wieprzka | ||
| wydano - zamężna * Ta Agnys łod Alojza to już je wydano czy jeszcze panna? | ||
| wyduldać - wypić | ||
| wyglancowany - wyczyszczony, odświętnie ubrany | ||
| wyhuśtać - wykorzystać, wyrzucić, nabrać kogoś | ||
| wyjscać sie - wysikać się | ||
| wykludzić - wyprowadzić | ||
| wyklupać - wytrzepać | ||
| wyłazić - wychodzić | ||
| wynokwiać - wydziwiać, wymyślać, wariować | ||
| wypaplać – wygadać się | ||
| wyparzić - wybiec, uciec | ||
| wyro - łóżko | ||
| wyrobiać - wydziwiać, wariować * Co łoni wyrobiajom, w sztyrech na jednym kole ? | ||
| wyrychlać sie - pchać się , robić bez zastanowienia | ||
| wysiady - odwiedziny, plotki | ||
| wysłepać - wypić | ||
| wyszkrobiony - nakrochmalony | ||
| wyszkartany - zużyty | ||
| wysztiglowany - wystrojony | ||
| wysztudiyrować - wymyślić coś, wykombinować | ||
| wywiorka - wiewiórka | ||
|
|
||
| X | ||
| iksbajne - krzywe nogi, w kształcie litery "x" | ||
|
|
||
| Y | ||
| Yma - Emma * Yma, yno sie tak gupie nazywo, ale to naprawdy gryfno dziołcha | ||
| yno - tylko * Yno robota, yno robota ... a
pijyndzy niy w |
||
| ynta, yntka - upadek, skok do wody * Jak szczelisz na tym kole ynta, to mi potym z bolokami i bekym niy przyłaź ! | ||
| Yjwald - |
||
|
|
||
| Z, ż | ||
| za dwoje - forma grzecznościowa, zwracać się do kogoś w drugiej osobie liczby mnogiej np. Kaj idziecie? | ||
| za jedno - mówić komuś "per ty", być z kimś na " ty " | ||
| za niyboszczki Polski - w przedwojennej Polsce (1918 - 1939) | ||
| za stary Polski - w przedwojennej Polsce | ||
| za troje - forma grzecznościowa, zwracać się do kogoś w trzeciej osobie liczby mnogiej np. Kaj łoni idom? | ||
| za staryj piyrwy, za starego piyrwy - dawniej * Za starego piyrwy ludzie byli pobożniyjsi. | ||
| zababrany - zabrudzony | ||
| zabulić - zapłacić * Za moplik zabulołech kupa pijyndzy. | ||
| zachciołka - zachcianka | ||
| zachciwny - mający zachcianki | ||
| zachichrać sie - zaśmiać się | ||
| zachorzeć - zachorować | ||
| zachrapociały, zachrapniynty - zachrypnięty | ||
| zaciepnonć - zarzucić | ||
| zacisnonć - zawalić sprawę | ||
| zaćmić sie, zećmić sie - ściemnić się * Gibnij sie z tom robotom, bo sie zećmisz! | ||
| zadek - tył, tyłek; zadni - tylni | ||
| zaglondać - patrzeć, przypatrywać się | ||
| zaklupać - zapukać * Zaklupej na łokno, co ci łotworza. | ||
| zalycki - wspominki za zmarłych np. w Zaduszki | ||
| zamtowy - zamszowy | ||
| zandale - sandały | ||
| zaprził sie - zaparł się | ||
| zaroz, zarozki - zaraz, natychmiast | ||
| zarościały - zardzewiały | ||
| zasioty, zasiony - zasiany, obsiany | ||
| zasmycyć - zaciągnąć, zawlec | ||
| zasuć - zasypać | ||
| zauszniki, zauszniczki - kolczyki | ||
| zawalaty - niezdara | ||
| zawarty - zamknięty | ||
| zazdroska - firaneczka na okno | ||
| zbamoncić - ogłupić | ||
| zbulić - zburzyć | ||
| Zefek, Zeflik - Józef | ||
| zegłowek - poduszka | ||
| zejscać sie - posikać się | ||
| zelter - woda sodowa | ||
| zemlyty - zmielony | ||
| zesel – fotel | ||
| zeżyrny - łakomy, dużo jedzący | ||
| zgobić - narozrabiać | ||
| zgobnik - rozrabiaka, niegrzeczne dziecko | ||
| zgniyły - leniwy | ||
| zic - siedzenie (np. w rowerze) * Łod twardego zica boli mie żić. | ||
| zicnąć - usiąść * Zicnnijcie sie, zrobia wom tyju. | ||
| zicherka - agrafka | ||
| Ziga, Ziguś - Zygmunt | ||
| zimnioki - ziemniaki | ||
| zista - ciasto, babka piaskowa * Skuli moich dziecek, w kożdo sobota pieka zista. | ||
| złociok, złotek - złotówka | ||
| zmaraszony - zbrudzony | ||
| zmaścić - popsuć, zawalić sprawę | ||
| zmazany - brudny | ||
| zmierzły - nerwowy, zgryźliwy * Ze zmierzłym chopym ciynżko szczimać! | ||
| znojść - znaleźć | ||
| zogibka - zakładka | ||
| zogowek - poduszka | ||
| zogrod, zogrodek, zogrodka - ogród | ||
| zokel - lamperia | ||
| zoki - skarpetki | ||
| zola - podeszwa | ||
| zolycić - zalecać się | ||
| zolytnik - zalotnik, narzeczony | ||
| zolyty - zaloty, randka | ||
| zoł wi zoł - tak czy tak, tak czy inaczej * Jo cie chyca zoł wi zoł! | ||
| zołza - sos | ||
| zonść - zajść * Jo zońda do sklepu i kupia szekulada | ||
| zonynbrele - okulary słoneczne | ||
| zopaska - fartuch | ||
| zorta - gatunek, odmiana | ||
| zowistny - zazdrosny | ||
| zowiść - zazdrość, złość | ||
| zowiścić - zazdrościć | ||
| zowitka - panna z dzieckiem | ||
| zwrocać - wymiotować | ||
| zwyrtać - obracać | ||
| zygor - zegar | ||
| zyjga | piłą | Säge |
| zyjgewerk | tartak | Sägewerk |
| zymfciok - słoik po musztardzie, używany jako szklanka | ||
| zynft - musztarda | ||
| żadny - brzydki | ||
| żeleźniok - piec żelazny, tzw. "koza " | ||
| żelozko - żelazko | ||
| żgać, żgnonć - ukłuć | ||
| żić - tyłek, pupa * np. Nakopać do żici!, a. nieudacznik | ||
| żodyn - nikt, żaden * Żodnymu nikaj niy bydzie lepij niż w doma! | ||
| żur - rodzaj zupy na zakwaszonej mące z ziemniakami. | ||
| żurok - garnek do żuru, a. kobieca chustka, zawiązana "na żurok" | ||
| żymlok - bułczanka | ||
| żymła - bułka | ||
| żyniaczka - ślub, zamążpójście | ||
|
|
||
|
Copyright © 2008 Jacek Boron |
||
